Για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη - θα κάνει κάτι επιτέλους το Υφυπουργείο Πολιτισμού;

 Στη συνεδρία της Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού την περασμένη Πέμπτη, στο πλαίσιο της συζήτησης και παρουσίασης του νέου υφυπουργού Παιδείας, οι παρόντες βουλευτές τοποθετήθηκαν για διάφορα θέματα που αφορούν τον πολιτισμό, εκφράζοντας τους προβληματισμούς τους, ζητώντας να αναληφθεί δράση και τα λοιπά. Ξεχώρισα τις τοποθετήσεις που έγιναν από τον κ. Ανδρέα Αποστόλου της ΕΔΕΚ και τον κ. Ανδρέα Καυκαλιά του ΑΚΕΛ για το θέμα της Κυπριακής Βιβλιοθήκης, η οποία είναι ένα πονεμένο κεφάλαιο για τις πολιτιστικές δομές της χώρας. Πολλές φορές από αυτή εδώ τη στήλη έχουμε θίξει την ανάγκη αναβάθμισής της, ώστε να μπορέσει να επιτελέσει το έργο της.

Η Κυπριακή Βιβλιοθήκη είναι ένας πολύ σημαντικός οργανισμός, ο οποίος, αν εκσυγχρονιστεί, μπορεί να προσφέρει σπουδαίες υπηρεσίες στις κυπρολογικές μελέτες. Διαθέτει σπουδαίο υλικό, μεταξύ αυτού και αρχειακό υλικό. Μέσα από τη μελέτη του υλικού της Κυπριακής Βιβλιοθήκης μπορεί να φωτιστούν ακόμη περισσότερο οι γνώσεις μας για τη λογοτεχνική και εκδοτική ιστορία του τόπου, κάτι που με τις σημερινές συνθήκες δεν μπορεί να γίνει. Επαναλαμβάνω ξανά πως δεν αρκεί η φιλοτιμία των υπαλλήλων, δεν είναι και δεν ήταν ποτέ αυτό το ζήτημα.

Το σημαντικό είναι πως η Κυπριακή Βιβλιοθήκη όπως λειτουργεί σήμερα είναι απλώς ένα αποθετήριο βιβλίων. Η εξωστρέφειά της είναι ανύπαρκτη, οι υποδομές της ανήκουν σε άλλες εποχές και μοιάζει σαν να είναι το αποπαίδι του Πολιτισμού. Ακόμα και αν χτιστεί το καλύτερο και το πιο σύγχρονο κτήριο, αν δεν υπάρξει εκείνο το άτομο που έχει το όραμα να δει την Κυπριακή Βιβλιοθήκη ως έναν εκπαιδευτικό, ερευνητικό και κοινωνικό θεσμό, δεν θα έχουμε καταφέρει τίποτε. Διαφωνώ με αυτό που είπε ο κ. Αποστόλου, ότι θα πρέπει η Κυπριακή Βιβλιοθήκη να είναι κατά κάποιο τρόπο ο επόπτης των άλλων βιβλιοθηκών. Σίγουρα, ο ρόλος της θα πρέπει να αναβαθμισμένος, αλλά θεωρώ πως δεν θα πρέπει να επιφορτιστούν οι ήδη ευάριθμοι υπάλληλοί της με πρόσθετα καθήκοντα. Βέβαια, θα πρέπει, έστω και τώρα, η Κυπριακή Βιβλιοθήκη να προχωρήσει, με κάποιον τρόπο, σε μία απογραφή αρχειακού και βιβλιολογικού υλικού, που υπάρχει στις δημοτικές βιβλιοθήκες ή στις σημαντικές σχολικές βιβλιοθήκες και σε άλλες υπηρεσίες του Δημοσίου. Φυσικά για να γίνει κάτι τέτοιο χρειάζεται στη διοίκησή της να υπάρχουν άτομα με όραμα και με γνώση.

Επίσης, ο κ. Αποστόλου έθεσε κάτι πολύ σημαντικό και ειλικρινά χαίρομαι που το έβαλε στη δημόσια συζήτηση, που είναι ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας που διέπει τη λειτουργία της. Και αν από κάπου πρέπει να ξεκινήσει ο κ. Χατζηγιάννης, όταν αγγίξει το ζήτημα της Κυπριακής Βιβλιοθήκης, να είναι ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας. Ο κ. Αποστόλου από την πλευρά του θα είναι καλό να αποστείλει τις προτάσεις του κόμματός του, ώστε να μπει η συζήτηση σε συγκεκριμένα πλαίσια πλέον. Είναι σημαντικό λοιπόν που δύο βουλευτές μίλησαν για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη, ο κ. Καυκαλιάς για το κτηριολογικό και ο κ. Αποστόλου για την ανάγκη εκσυγχρονισμού της και για να μην είμαστε μεμψίμοιροι οφείλω να τους αποδώσω τα εύσημα και περιμένω να μην το αφήσουν έτσι.

Κλείνοντας παραθέτω, κατά την προσφιλή μου τακτική, μερικά αποσπάσματα από το κείμενο του Άργου, στην εφημερίδα «Φωνή της Κύπρου», το 1902: «Και άλλοτε εγράψαµεν επί του αντικειµένου τούτου , άλλα φρονώ ότι υπάρχει ενταύθα χάσµα τι, διά την πλήρωσιν του οποίου υπέρτατον καθήκον έχοµιν ν’ αγωνισθώµεν σοβαρώς. Η ανάγκη ενός τοιούτου ιδρύµατος είνε τόσον µεγάλη, ώστε δεν δύναµαι να εννοήσω πώς δεν εφανάτισε κανένα Μαικήναν εντός ή εκτός της Κύπρου διά ν’ απαθανατίση το όνοµά του διά της ανεγέρσεως τοιούτου εις άκρον εκπολιτιστικού καταστήµατος». Βέβαια, πλέον τον ρόλο του Μαικήνα οφείλει να τον αναλάβει η ίδια η Πολιτεία, ή έστω σε συνεργασία. και συνεχίζει ο Άργος: «Είνε αδύνατον διά πάντα επιστήµονα, διά πάντα άνθρωπον των γραµµάτων να έχη όλην την απαιτουµένην συλλογήν των εντύπων και µη προϊόντων της ανθρωπίνης διανοίας από τους αρχαιοτάτους χρόνους». Ακόμα και σήμερα, στην εποχή της πληροφορίας, των βάσεων δεδομένων, ζώντας σε ψηφιακές εποχές, αυτή η ανάγκη δεν έχει εκλείψει, έχει αλλάξει, αλλά υπάρχει. Και τέλος: «∆εν δυνάμεθα ίσως ν’ αντιληφθώµεν οπόσον είµεθα οπίσω ως προς το σημείον τούτο. Έχω προ των οφθαλµών µου σηµείωσιν όλων των βιβλιοθηκών του κόσµου και όταν αναγινώσκω τα ονόµατα των πόλεων και τα των εν αυταίς βιβλιοθηκών και τον γιγαντιαίον αριθµόν των βιβλίων και συγγραµµάτων, τα οποία περιέχουσι, φρίττω προ της. µικροσκοπικότητός µας». Πλέον στην Κύπρο δεν πάσχουμε από έλλειψη βιβλιοθηκών, έχουμε και έχουμε αρκετές, και αξιόλογες, αυτό που δεν έχουμε και είµεθα οπίσω ακόμη είναι η έλλειψη οράματος για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη.

Άρθρο του Απόστολου Κουρουπάκη - Εφ. Η Καθημερινή (Κύπρου) 26/3/2023

Κυπριακή Βιβλιοθήκη: Η κορδέλα που δεν έκοψε ο Αναστασιάδης

 Όταν ο Φίλιππος Τσιμπόγλου επισκέφθηκε τον περασμένο Νοέμβριο την αγαπημένη του Κύπρο, ως προσκεκλημένος σε συνέδριο με θέμα τις νέες τάσεις στον χώρο των βιβλιοθηκών, δεν μπορούσε να φανταστεί ότι θα ήταν η τελευταία του φορά.

Πάντως, εκτός από παλιούς φίλους, συνεργάτες και εκτιμητές, συνάντησε επίσημα, με την ιδιότητα του Γενικού Διευθυντή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας, αξιωματούχους της Κυπριακής Δημοκρατίας όπως τον Υφυπουργό Πολιτισμού και την Πρόεδρο της Βουλής. Όχι εθιμοτυπικά –παρόλο που η Αννίτα Δημητρίου ήταν φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Κύπρου την εποχή που εκείνος ήταν Διευθυντής της Βιβλιοθήκης του- αλλά επειδή μέχρι το τέλος νοιαζόταν και αγωνιούσε για το περιβάλλον των κυπριακών βιβλιοθηκών.

Και πώς να μην αγωνιά, όταν είχε προσφέρει τόσο κόπο, χρόνο και φαιά ουσία επί 15 χρόνια για την έξοδο της Κύπρου από τον βιβλιοθηκονομικό μεσαίωνα. Αυτό μπορεί να ακούγεται υπερβολικό, αλλά όταν έφτασε στο νησί το 1999 οι πλείστες βιβλιοθήκες της Κύπρου, ακόμη και πανεπιστημιακές, δεν διέθεταν κάτι άλλο πέραν από τα γνωστά έντυπα «Μητρώα βιβλίων». Μεταμόρφωσε το πεδίο με την ανάπτυξη της ψηφιοποίησης, ένωσε όλες τις βιβλιοθήκες πρακτικά και θεσμικά, διέδωσε την έννοια της Ανοικτής Πρόσβασης. Και άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία Κυπριακής Εθνικής Βιβλιοθήκης, τόσο ως μέλος της σχετικής Συμβουλευτικής Επιτροπής, όσο και αναλαμβάνοντας μαζί με τον βιβλιοθηκονόμο Ανδρέα Κ. Ανδρέου να εκπονήσουν το περιλάλητο «Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης της Κυπριακής Βιβλιοθήκης 2010-2014».

Αυτό το τελευταίο του το ανέθεσε ο πρώην συνάδελφός του στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού Ανδρέας Δημητρίου. Πέντε χρόνια, μια κυβέρνηση και τρεις υπουργούς αργότερα, τον Μάρτιο του 2014, έτος -υποτίθεται- ολοκλήρωσης του Σχεδίου, αυτό αναρτήθηκε στο διαδίκτυο στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου. Δεν είχε μέχρι τότε κουνηθεί ούτε φύλλο. Την ίδια ακριβώς εποχή, ο Φίλιππος Τσιμπόγλου πήρε των ομματιών του και επέστρεψε στην Ελλάδα για να αναλάβει τη γιγάντια πρόκληση της γενικής διεύθυνσης της Εθνικής Βιβλιοθήκης την εποχή της ιστορικής της μετεγκατάστασης από το Βαλλιάνειο στο υπερσύγχρονο κτήριό της στο ΚΠΙΣΝ.

Άλλα εννιά χρόνια, ακόμη μια κυβέρνηση (σχεδόν δύο), τρεις υπουργούς, αλλά κι έναν υφυπουργό αργότερα, ελάχιστα βήματα έγιναν για να περάσει το βιβλιοθηκονομικό περιβάλλον της Κύπρου «από την πραγματικότητα στο ιδεώδες, μέσω του εφικτού», όπως ήταν ο υπότιτλος της μελέτης. Το κύριο ερώτημα που έθετε ήταν αν ως κοινωνία αντέχουμε να ζούμε με μια Κυπριακή Βιβλιοθήκη που αποτελεί τη μοναδική αρνητική εξαίρεση στις 27 χώρες της ΕΕ, ενώ υπολείπεται ντροπιαστικά και από την κρατική βιβλιοθήκη της Ισλανδίας με το 1/3 του πληθυσμού της Κύπρου.

Διαβάστε επίσης: La culture, c'est moi (του Γ. Σαββινίδη)

Πρώτο και αδιαπραγμάτευτο βήμα είναι η δημιουργία ενός νέου, αντάξιου κτηρίου για μόνιμη εγκατάσταση που θα εκτοξεύσει την ορθολογική λειτουργία της και θα αλλάξει αποφασιστικά το τοπίο στο νησί. «Οι ανά τον κόσμο κρατικές και εθνικές βιβλιοθήκες είθισται να στεγάζονται σε κτήρια μνημειώδη, εμβληματικά, ώστε επιπλέον να προϊδεάζουν αναλόγως για την εκτίμηση που έχει έκαστος λαός για την πνευματική του κληρονομιά και δημιουργία» σημείωνε. Η μελέτη Τσιμπόγλου- Ανδρέου επεσήμαινε ακόμη ότι η παρούσα κατάσταση στην Κυπριακή Βιβλιοθήκη είναι τόσο μελανή, που η συνέχισή της, θα μπορούσε σε περίπτωση λύσης του Κυπριακού να οδηγήσει ακόμη και σε απορρόφηση των λειτουργιών της από την τ/κ «κρατική» βιβλιοθήκη (!).

Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι ο απερχόμενος Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στο κύκνειο κρεσέντο υποσχέσεων και εγκαινιασμών δεν περιέλαβε και τη νέα Κυπριακή Βιβλιοθήκη. Χάθηκε ο κόσμος να έκοβε ακόμη μια κορδέλα στον βρόντο, έτσι για το καλό; Τον περασμένο Σεπτέμβριο ο Γιάννης Τουμαζής, παρουσιάζοντας τις πολιτικές και τα έργα που έχουν τροχοδρομηθεί στον πολιτισμό, διαβεβαίωσε ότι εντός του 2023 θα γίνει η προκήρυξη του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού για την ανέγερση σύγχρονου κτηρίου, στον χώρο στην περιοχή της Αρχιγραμματείας που έχει εγκριθεί. Πώς του ξέφυγε αυτό του Νίκαρου του Ψαλιδοχέρη;

Για να σοβαρευτούμε, δεν βλέπω πώς μπορεί να γίνει αυτό εντός του έτους όταν δεν έχει προχωρήσει καν η σχετική, εμπεριστατωμένη βιβλιοθηκονομική μελέτη. Δεν μιλάμε άλλωστε απλώς για τέσσερις τοίχους. Το ζητούμενο ουσιαστικά είναι η ομαλή μετάβαση από τον 20ό (επιεικώς) αιώνα στον 21^ο, που προϋποθέτει προσεκτικό, επιστημονικά τεκμηριωμένο σχεδιασμό, αλλά και εκσυγχρονισμό του νομοθετικού πλαισίου. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με μπούσουλα το Στρατηγικό Σχέδιο, κάτι που τέθηκε επί τάπητος στις πρόσφατες συναντήσεις του Τσιμπόγλου στην Κύπρο με τον Υφυπουργό Πολιτισμού και την Πρόεδρο της Βουλής. Μια αναθεώρηση- επικαιροποίηση του Σχεδίου στις συνθήκες και τα δεδομένα του 2023 είναι φυσικά απαραίτητη, έστω και με δεδομένη πια τη σκληρή πραγματικότητα της οριστικής απώλειας του καθοδηγητικού του πνεύματος. 

Όταν με χρόνια με καιρούς η Κύπρος πιει νερό από την πηγή του βιβλιοθηκονομικού εκσυγχρονισμού, θα του χρωστάει πολλά. Κάποια από τις αίθουσες της νέας Κυπριακής Βιβλιοθήκης θα έπρεπε να πάρει τιμητικά το όνομά του. Θα ήταν το ελάχιστο δείγμα αναγνώρισης της συμβολής του.

Του Γιώργου Σαββινίδη

Από την εφημερίδα Ο Φιλελεύθερος, "Ελεύθερα", 5/2/2023

Για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη

 Εμείς ποια Κυπριακή Βιβλιοθήκη θέλουμε να έχουμε σε μερικά χρόνια; Ποια Κυπριακή Βιβλιοθήκη έχουμε σήμερα; Θέλουμε άραγε να έχουμε μία Βιβλιοθήκη που να είναι κόσμημα, όπως το νέο Κυπριακό Μουσείο; Κρίμα που ο πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έκοψε και εκεί κάποια κορδέλα. Αισθάνομαι πολλές φορές ότι μάλλον δεν θέλουμε να φτιάξουμε μία Βιβλιοθήκη, που να είναι ένας χώρος έρευνας, μελέτης, φιλόξενος. Που θα προωθεί τη φιλαναγνωσία, που θα είναι εφαλτήριο νέων ιδεών για το βιβλίο. Αν θέλαμε θα το είχαμε κάνει, ή τουλάχιστον θα είχαμε προσπαθήσει να είχαμε ξεκινήσει ότι ο Φίλιππος Τσιμπόγλου, γενικός διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας, και τέως διευθυντή της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου που έφυγε από τη ζωή την περασμένη εβδομάδα.

Οι αρμόδιοι άφησαν σε κάποιο συρτάρι εκείνη τη μελέτη, και τίποτε δεν προχώρησε και ακόμα ψάχνουμε να δούμε πού θα τη χτίσουμε... Βέβαια, σε επικοινωνία που είχα πριν από χρόνια με κυβερνητικό στέλεχος μού είχε ειπωθεί ότι τι τη χρειαζόμαστε μία ακόμη βιβλιοθήκη, αφού έχουμε αυτή του Πανεπιστημίου Κύπρου... Και ακόμα δεν μπορώ να το καταλάβω.

Διαβάστε κι αυτό: Το βιβλίο στην Κύπρο (και ο ρόλος της Κυ.Βι)

Όπως και να ’χει, έγιναν εξαγγελίες από τον υφυπουργό Πολιτισμού κο Γιάννη Τουμαζή για τη νέα Κυπριακή Βιβλιοθήκη, αλλά με τους ρυθμούς που προχωράνε τα πράγματα για τέτοια έργα, θα χρειαστούμε πολλά-πολλά χρόνια ακόμα για να πούμε ότι θα έχουμε μία Κυπριακή Βιβλιοθήκη που θα είμαστε υπερήφανοι ως Πολιτεία.

Δεν ξέρω ποιο όργανο, ποιος φορέας, ποια πρόσωπα, μπορούν να ασκήσουν πίεση για ένα τέτοιο έργο. Εμείς οι δημοσιογράφοι; Οι λογοτεχνικές ενώσεις, οι λογοτέχνες; Ένας υπουργός Παιδείας με όραμα; Ένας υφυπουργός Πολιτισμού με πείσμα; Ένας Πρόεδρος της Δημοκρατίας με ευαισθησίες; Ποιος έθεσε επιτακτικά το θέμα; Η μακαρίτισσα η Ρήνα Κατσελλή είχε έγνοια, έφυγε και αυτή από τη ζωή χωρίς να καταφέρει να χτιστεί μια σύγχρονη βιβλιοθήκη.

Πού είναι ο Σύνδεσμος Φίλων της Κρατικής Βιβλιοθήκης; Πού είναι η Κυπριακή Ένωση Βιβλιοθηκονόμων και Επιστημόνων Πληροφόρηση; Σε ποιες ενέργειες προέβησαν; Ξέρω ότι έχουν έγνοια και αυτοί, αλλά είναι αρκετό; Δυστυχώς, δεν είναι και περιμένουμε και εγώ δεν ξέρω τι περιμένουμε να γίνει.

Είναι κρίμα να είχαν έγνοια να υπάρχει Κυπριακή Βιβλιοθήκη οι Βρετανοί και οι αρμόδιοι φορείς του βιβλίου, το υπουργείο Παιδείας, να πετάνε χαρταετό. Εκτός και όλες μας τις ελπίδες και για αυτό τις έχουμε εναποθέσει στο υφυπουργείο Πολιτισμού, όπως όλα.

Πόσα γράψαμε για την απώλεια και την καταστροφή της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Αμμοχώστου; Χιλιάδες λέξεις, αλλά μάλλον πρέπει να χάσουμε κάτι για να αρθρώσουμε λέξεις, να έχουμε έναν φταίχτη, διότι εμείς όλα καλώς τα κάναμε, απλώς οι συγκυρίες δεν μας βοηθούν να επιτελέσουμε το έργο μας. Πόσα γράψαμε για την όντως εντυπωσιακή βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου... πάρα πολλά, αλλά εκείνο ήταν έργο διεθνούς εμβέλειας αρχιτέκτονα, μετά σιωπή. Το ίδιο για την ανακαινισμένη βιβλιοθήκη του ΤΕΠΑΚ, θαυμάσαμε την ανακαίνιση και την ιστορία του κτηρίου και της οικογένειας, αλλά για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη δεν έχουν βρεθεί πολλοί να θαυμάσουν κάτι ή να κακίσουν κάτι... Το 1925 έγραφε ο Τύπος της εποχής: «Μέ πολλή ευχαρίστησιν ηκούσαµεν από το στόμα του Κυβερνήτου την επιθυµίαν προς ίδρυσιν δηµοσίας εν Κύπρω βιβλιοθήκης».

Αργότερα, το 1927: «Η επιτροπή της Δηµοσίας Κυπριακής Βιβλιοθήκης επιθυµούσα να συλλέξη , όλα τα ανά την νήσον διεσκορπισµένα χειρόγραφα και έγγραφα, τα σχετιζόµενα µε την ιστορίαν της και τον πολιτικόν, οικονοµικόν και κοινωνικόν της βίον, παρακαλεί τους κατόχους τοιούτων έγγραφων και χειρογράφων να καταστήσωσι τούτο γνωστόν εις την Έφορον της Βιβλιοθήκης, [...] Η συλλογή των θα ήνε διά τον ιστορικόν µεγίστης αξίας, διότι αποτελούσιν ακριβές κριτήριον της εποχής εις την οποίαν αναφέρονται. Ως εκ τούτου θεωρούµεν καθήκον µας απέναντι της ιστορικής ταύτης νήσου, να πράξωµεν παν το δυνατόν όπως προφυλάξωµεν τα κειµήλια ταύτα από τελείας καταστροφής. [...] Η επιτροπή της ∆ηµοσίας Κυπριακής Βιβλιοθήκης ποιούµενη την εκκλησιν ταύτην, ελπίζει ότι θα τύχη της εµπράκτου βοηθείας παντός Κυπρίου ενδιαφεροµένου διά την χώραν του.

Τότε γινόντουσαν εκκλήσεις, σήμερα τι κάνουμε; Είναι καιρός πια η νέα διακυβέρνηση του τόπου να εγκύψει στην αναγέννηση της Κυπριακής Βιβλιοθήκης και επαναλμβάνω την καταληκτική φράση του προ σχεδόν εκατονταετίας συναδέλφου: «Ελπίζω ότι θα τύχη της εµπράκτου βοηθείας παντός Κυπρίου ενδιαφεροµένου διά την χώραν του».

Του Απόστολου Κουρουπάκη

Από την εφημερίδα Καθημερινή (Κύπρου), 5/2/2023

Άρθρο για Κυπριακή Βιβλιοθήκη: "Το χοντρόπετσο θηρίο παραμένει ασυγκίνητο"

Το Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας εξέφρασε, ως όφειλε, τη βαθύτατη θλίψη του για τον θάνατο της Ρήνας Κατσελλή τονίζοντας ότι υπήρξε μια εξέχουσα μορφή των πολιτιστικών πραγμάτων, συγγραφέας, βουλεύτρια, αγωνίστρια της ζωής. Μόνο που ξέχασε να προσθέσει ότι ένας από τους πιο αταλάντευτους αγώνες που έδωσε στη ζωή της στρεφόταν και εναντίον του ΥΠΠΑΝ και της εκάστοτε ηγεσίας του.

Αφορούσε το αίτημα για εκσυγχρονισμό της Κυπριακής Βιβλιοθήκης με την ανέγερση –επιτέλους- και νέου κτηρίου. Το Υπουργείο ανέλαβε να τελέσει δημοσία δαπάνη την κηδεία της, ενώ έστειλε ο Υπουργός ένα λυπητερό, αποχαιρετιστήριο τουίτ κι ένα στεφάνι κι αυτό ήτανε. Ξεμπερδέψαμε. Να ζήσουμε να τη θυμόμαστε κι αυτή και την προσφορά της και τους αγώνες της. Όπως και το όραμα της σύγχρονης Κυπριακής Βιβλιοθήκης.

Καλύτερο μνημόσυνο για τη Ρήνα Κατσελλή, πέρα από τις τυπικές ανακοινώσεις και την κάλυψη των εξόδων της κηδείας της θα ήταν η δρομολόγηση της αναβάθμισης αυτού του νευραλγικής σημασίας φορέα για τον πολιτισμό και την κοινωνία της πληροφορίας, η σημερινή κατάσταση του οποίου αποτελεί το μεγαλύτερο όνειδος στην ιστορία του κράτους μας. «Γιατί πιστεύετε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν θέλει να εξέλθει από τον βιβλιοθηκονομικό μεσαίωνα;» τη ρώτησα πριν δύο μήνες στην τελευταία μας συνέντευξη. «Επειδή κανένας κυβερνώντας στα 60 χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν κατάλαβε τι σημαίνει για ένα κράτος μια Εθνική Βιβλιοθήκη» απάντησε, υποδεικνύοντας ότι πρόκειται για την έντυπη μνήμη του πολιτισμού και της ιστορίας μας κι ότι η Βιβλιοθήκη είναι εξίσου σημαντική με το Τμήμα Αρχαιοτήτων που συντηρεί και αναδεικνύει τα αντίστοιχα αρχαία τεκμήρια.

Εδώ και τέσσερις δεκαετίες πρωτοστάτησε στον αγώνα για τη δημιουργία της αρμόζουσας υποδομής και δομής, μέσα και από τις προσπάθειες του Συνδέσμου Φίλων της Κυπριακής Βιβλιοθήκης. Υπηρέτησε 15 χρόνια ως βουλεύτρια, βρέθηκε για άλλα 25 στην πρώτη γραμμή με συνεχείς δημόσιες παρεμβάσεις, συναντήσεις και ενέργειες. Τζίφος. Η εικόνα εν έτει 2021 παραμένει επονείδιστη και αποκαρδιωτική. Πέρασαν ακόμη δύο χρόνια από τότε που η διυπουργική επιτροπή ενέκρινε την εκχώρηση του οικοπέδου επί της λεωφόρου Βύρωνος, με τη γνωστή, εκνευριστική καθυστέρηση στην εκπόνηση των προκαταρκτικών σχεδίων και την προετοιμασία της διαδικασίας προσφορών για τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό.

Στο παρόν στάδιο, αν ρωτήσετε τους 56 νέους βουλευτές μας για το θέμα είναι ζήτημα αν οι μισοί έχουν γνώση ακόμη και για το δανειστικό καθεστώς ή τη διαχείριση του ISBN. Αρκετοί από αυτούς μπορεί να μην έχουν ιδέα ούτε κατά πού πέφτει το κεντρικό κτήριο της Κυπριακής Βιβλιοθήκης. Καλύτερα, βέβαια, αφού η κατάσταση που επικρατεί εντός και εκτός του παραπέμπει σε σκουπιδότοπο και εγκαταλελειμμένη αποθήκη. Άσε που ελάχιστοι γνωρίζουν πού ακριβώς βρίσκονται οι εγκαταστάσεις όπου λειτουργεί σήμερα διασπασμένη: μιλάμε για το πιο ακαλαίσθητο και κακοσυντηρημένο αποικιακό κτήριο πάνω στον προμαχώνα Νταβίλλα και την πάλαι ποτέ Βιβλιοθήκη Φανερωμένης. Σε μια εποχή συγκλονιστικών ψηφιακών και τεχνολογικών εξελίξεων, ο θεσμός προσπαθεί να ανταπεξέλθει αγκομαχώντας με υποτυπώδες πλαίσιο και προσωπικό ασφαλείας, ενώ αδυνατεί να ανταποκριθεί και σ’ αυτές ακόμη τις πρόνοιες του ιδρυτικού του νόμου που ψηφίστηκε το 1987.

Εξήντα και πλέον χρόνια μετά την ίδρυσή της η Κυπριακή Δημοκρατία εξακολουθεί να θεωρείται κολοβή για ακόμη έναν λόγο: υπολείπεται ενός πολύ καθοριστικού βήματος. Είναι γνωστό ότι οι πολιτιστικές υποδομές στην Κύπρο από τη σύλληψη μέχρι την αποπεράτωσή τους σημειώνουν κατά κανόνα μια καθυστέρηση εικοσαετίας και βάλε. Εδώ όμως δεν μιλάμε για μια τυπική πολιτιστική υποδομή. Μιλάμε για τη μνήμη του Κράτους. Το οποίο προφανώς δεν θέλει να θυμάται. Έχει τους λόγους του.

Η Ρήνα Κατσελλή λοιπόν έφυγε με ακόμη έναν μεγάλο καημό. Κι αν για την αγαπημένη της Κερύνεια είχε τα χέρια της δεμένα με τις υφιστάμενες γεωπολιτικές συνθήκες και πάσχιζε με νύχια και με δόντια απέναντι στο ιμπεριαλιστικό θηρίο να διατηρήσει άσβεστη τη μνήμη της, στην περίπτωση της Βιβλιοθήκης το έργο της έμοιαζε πιο βατό. Αποδείχτηκε όμως ότι είχε απέναντί της ένα εξίσου χοντρόπετσο θηρίο: τη θεσμική αδιαφορία του κράτους απέναντι στην ίδια του την πνευματική περιουσία.

* Τους τελευταίους μήνες, ο Σύνδεσμος Φίλων της Κυπριακής Βιβλιοθήκης, του οποίου η αείμνηστη Ρήνα Κατσελλή τύγχανε επίτιμη πρόεδρος, είχε δημόσια τοποθετηθεί και ενάντια στο ενδεχόμενο μεταφοράς της Κυπριακής Βιβλιοθήκης στο υπό ίδρυση Υφυπουργείο Πολιτισμού, επισημαίνοντας ότι αυτό συνιστά περαιτέρω υποβάθμισή της εφόσον δεν θα υπάγεται σε Υπουργό με χαρτοφυλάκιο και ψήφο στο Υπουργικό Συμβούλιο. Ο Σύνδεσμος αιτείται αντίθετα να δημιουργηθεί Τμήμα Κυπριακής Βιβλιοθήκης στο ΥΠΠΑΝ. Προσωπικά, διαφωνώ γιατί στη βάση αυτής της λογικής όλα τα τμήματα που μεταφέρονται στο Υφυπουργείο κατά κανόνα υποβαθμίζονται. Άσε που χαΐρι η Βιβλιοθήκη δεν είδε από το 1968 που περιήλθε στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού –γιατί να δει τώρα; Ίσως μάλιστα η δημιουργία Υφυπουργείου, αν ακολουθηθεί από την εξαγγελθείσα αναβάθμιση της δομής και των υπηρεσιών αλλά και την προώθηση της καινοτομίας, να δημιουργήσει μια νέα ώθηση στο όραμα του εκσυγχρονισμού και της Βιβλιοθήκης. Ευσεβοποθισμοί, θα πείτε. Φαίνεται ότι κι εγώ με αυτό τον καημό θα πάω...

Γιώργος Σαββινίδης, Φιλελεύθερα, 6.6.2021

Η Κυπριακή Βιβλιοθήκη υποδέχεται τους χρήστες της με.... σκουπίδια

 

Η είσοδος στον προαύλειο χώρο της Κυπριακής Βιβλιοθήκης, πριν από μερικές ημέρες...

Του Απόστολου Κουρουπάκη

kouroupakisa@kathimerini.com.cy

30 ΜΑΪΟΥ 2021 - 18:00

Έφυγε η Ρήνα Κατσελλή και δεν πρόφτασε να δει την Κερύνεια της ελεύθερη, να επιστρέψει στα χώματά της. Αυτό ήταν ένα όνειρο μη απαρθινό, κατά πως φάνηκε. Αλλά το άλλο το όνειρό της, να δει στην Κύπρο μια σύγχρονη κρατική βιβλιοθήκη, γιατί φάνηκε να είναι εξίσου δύσκολο; Γιατί, τόσα χρόνια η Πολιτεία δεν αφιέρωσε χρόνο και χρήμα, όταν το τελευταίο έφτανε και περίσσευε; Έφυγε η Ρήνα Κατσελλή και δεν πέρασε τις πόρτες της εκσυγχρονισμένη Κυπριακής Βιβλιοθήκης, αν και προσπάθησε αρκετά με τον Σύνδεσμο Φίλων της Κρατικής Βιβλιοθήκης. 

Τουλάχιστον, η Πολιτεία και ο Δήμος Λευκωσίας ας κάνουν το ελάχιστο εις μνήμη της, αν δεν μπορούν να κάνουν κάτι περισσότερο. Ας μετακινήσουν τους κάδους σκουπιδιών από την είσοδο της Κυπριακής Βιβλιοθήκης. Ας αρθεί η ασχήμια και ας γίνει η αρχή με τα απλά.

Κύριε δήμαρχε Λευκωσίας, μερικοί κάδοι είναι, μετακινήστε τους σε άλλο σημείο, κάντε κάτι, τέλος πάντων. Κύριε αναπληρωτή των Πολιτιστικών Υπηρεσιών, κύριε διευθυντή της Κυπριακής Βιβλιοθήκης φροντίστε για τον εξωραϊσμό του αύλειου χώρου. Δεν τιμάει κανένα αυτή η κατάσταση!

Προώθηση Κρατικού Αρχείου. Εθνική Βιβλιοθήκη, πότε;

 Παγκόσμια εβδομάδα Αρχείων η περασμένη και είναι σημαντική η ανακοίνωση της υπουργού Δικαιοσύνης ότι εντός των επόμενων μηνών θα μεταστεγαστεί το Κρατικό Αρχείο σε νέο κτήριο στην Έγκωμη, στο οποίοι θα στεγαστούν η Διοίκηση, τα εργαστήρια Συντήρησης και Ψηφιοποίησης, το Αναγνωστήριο και ένα επιπλέον Αρχειοφυλάκιο. Η κα υπουργός ανακοίνωσε επίσης πως έχουν ήδη ξεκινήσει οι διαδικασίες για την ανέγερση Ενιαίου Αρχειοφυλακίου στη Λευκωσία. Χαίρομαι ιδιαίτερα για αυτές τις εξαγγελίες, οι οποίες ελπίζω ότι θα τηρηθούν και σε λίγο καιρό θα έχουμε το Κρατικό Αρχείο που αξίζει να έχει κάθε κράτος. Θα πρέπει η Πολιτεία, αμέσως μετά τη διευθέτηση του κτηριακού ζητήματος, να δει και πώς θα ενισχύσει το Κρατικό Αρχείο με περισσότερους/ες υπαλλήλους, οι οποίοι θα ενισχύσουν τους έξι εργαζόμενους, οι οποίοι ομολογουμένως κάνουν ό,τι μπορούν για να εξυπηρετηθούν οι ερευνητές. Μακάρι αυτές να είναι οι επόμενες εξαγγελίες, όπως επίσης και η αναβάθμιση του εργασιακού καθεστώτος των λειτουργών του Κρατικού Αρχείου.

Εδώ θα είμαστε να παρακολουθούμε τις εξελίξεις και ελπίζουμε ότι δεν θα ξαναζήσουμε στιγμές κτηρίου Αρχιγραμματείας, που ποτέ δεν ευδοκίμησε.Μακάρι σύντομα να έχουμε εξελίξεις και για ακόμη τρία μείζονα κατά τη γνώμη ζητήματα, που δεν είναι άλλα από τη δημιουργία μιας σύγχρονης δημόσιας βιβλιοθήκης και αυτό της ανέγερσης του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Λευκωσίας και η ενίσχυση του Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών. Όσον αφορά τη Βιβλιοθήκη θεωρώ ότι αυτό που λείπει είναι το όραμα από πλευράς της Πολιτείας. Δεν έχουν πειστεί διαχρονικά οι υπουργοί ότι είναι αναγκαία η ύπαρξη της μιας Βιβλιοθήκης, δεν αφήνεται χρόνος για ενδελεχή συζήτηση και όσοι στο παρελθόν προσπάθησαν να κάνουν κάτι εν τέλει έφυγαν άπρακτοι, όπως ο νυν γενικός διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας, Φίλιππος Τσιμπόγλου και η Ρήνα Κατσελλή, η οποία είχε προσπαθήσει όσο λίγοι. Μάλιστα, όπως είχε ειπωθεί στον γράφοντα από πολιτικό πρόσωπο στο παρελθόν, τι χρειαζόμαστε μια νέα βιβλιοθήκη, αφού έχουμε αυτή του Πανεπιστημίου Κύπρου; Η τοποθέτηση ήταν ειλικρινής και δεν άφηνε κανένα περιθώριο αμφισβήτησης των απόψεων όχι μόνο του συγκεκριμένου προσώπου, αλλά της πλειοψηφίας των πολιτικών μας –πάντα θα υπάρχουν εξαιρέσεις, αλλά πάντοτε θα είναι η μειοψηφία… Ελπίζω ότι σύντομα στο υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας (Υφυπουργείο καλεί…) θα αντιληφθούν πόσο σημαντικό είναι ένα σύγχρονο κράτος να έχει μια Εθνική ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε την Βιβλιοθήκη και να μη στενάζει στο εντελώς ακατάλληλο αποικιακό κτήριο της δεκαετίας του 1930, και τα παραρτήματά της, αλλά και τα Αρχεία της, να είναι πλήρως αξιοποιήσιμα από την ερευνητική κοινότητα, τους πολίτες και γιατί όχι και από τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, που θέλουμε να έρθουν στην παλιά πόλη, όταν κλείσει η Φανερωμένη και γίνει Πανεπιστημιακή Σχολή, εκτός αν θέλουμε μόνο καφέ, μπαράκια και εστίες ώστε να προσελκυστεί ο φοιτητόκοσμος!

Μία ακόμη εκκρεμότητα που πρέπει το συντομότερο να λυθεί είναι το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο, το οποίο μάλλον έχει μείνει πίσω λόγω κορωνοϊού και της όλης κατάστασης που έχει δημιουργηθεί από την πανδημία. Οι εξαγγελίες του προέδρου της Δημοκρατίας έγιναν μάλλον εν τη σπουδή του να δείξει ότι η κυβέρνηση έχει πολιτιστικό όραμα, μα στο όραμα μείναμε και πλέον περιμένουμε έργα, και επειδή θέλω να είμαι δίκαιος οι ενέργειες του κ. Καρούζου να διευρύνει το ωράριο των Μουσείων και να κάνει ελεύθερη την είσοδο σε αυτά είναι πολύ σημαντικά βήματα, τα οποία συμβάλλουν πιστεύω στην μουσειοπαιδαγωγική ανάπτυξη, τα οποία βήματα θα πρέπει να αξιοποιηθούν παντί τω τρόπω από όλους τους αρμόδιους φορείς.

Μία ακόμη εκκρεμότητα που θα πρέπει να τακτοποιήσει η Πολιτεία είναι το καθεστώς του Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών. Πρόκειται για έναν επιστημονικό φορέα, ο οποίος στον τομέα της ιστορίας και της λαογραφίας επιτελεί έναν ξεχωριστό ρόλο, ο οποίος με πολλές δυσκολίες συνεχίζει. Το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών θα πρέπει να ιεραρχηθεί ψηλά στις προτεραιότητες του κράτους, για πολλούς και ευνόητους λόγους. Ένας από αυτούς είναι και η εργοδότηση επιστημονικού προσωπικού, το οποίο υπάρχει στη χώρα και ασφυκτιεί σε άλλες άσχετες εργασίες ή φεύγει για άλλες χώρες.

Επειδή γνωρίζω ότι η παρούσα κυβέρνηση θέλει να αφήσει πολιτιστικό έργο, έστω και για την υστεροφημία της, ας τα βάλει μπροστά, ας τα δρομολογήσει, ξεκινώντας σοβαρές διαβουλεύσεις με επιστημονικούς φορείς, με την κοινωνία, και κυρίως ας αποδείξει ότι έχει τη βούληση, όχι απλώς την επιθυμία να κόψει κορδέλες!

Άρθρο του Απόστολου Κουρουπάκη, εφ. Η Καθημερινή (Κύπρου), 13/6/2021

Κυπριακή Βιβλιοθήκη: "Παρακαλώ ησυχία"

Η βιβλιοθήκη δεν είναι μόνο η εικόνα μιας χώρας αλλά και η ουσία της. Κατανοητό από τις πλείστες αναπτυγμένες χώρες. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που τα τελευταία χρόνια, στην παγκόσμια αναμπουμπούλα του επαναπροσδιορισμού αξιών, στόχων και ιδεών, σύγχρονες βιβλιοθήκες φυτρώνουν σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης. Φαντάζομαι θα έχετε υπόψη το βιβλίο The Library του ακαδημαϊκού Dr James Campbell, ο οποίος επισκέφτηκε περισσότερες από 80 βιβλιοθήκες σε είκοσι χώρες και δημιούργησε μια μοναδική έκδοση με πληροφορίες και φωτογραφίες από τις ομορφότερες βιβλιοθήκες του κόσμου. Το βιβλίο περιλαμβάνει μοντέρνες βιβλιοθήκες αλλά και κάποιες που χρονολογούνται στον 15ο αιώνα όπως για παράδειγμα την αρχαιότερη που βρίσκεται στην Ιταλία και χρονολογείται στο 1452. Επίσης, υπάρχουν φωτογραφίες από τη μεγαλύτερη βιβλιοθήκη του κόσμου στην Ουάσινγκτον και τη μικρότερη που βρίσκεται στο Κέιμπριτζ της Αγγλίας.

Αν ο James Campbell ερχόταν στην Κύπρο σίγουρα θα εντυπωσιαζόταν από τη νέα Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου, σχεδιασμένη από τον Γάλλο Ζαν Νουβέλ. Την ίδια στιγμή θα διερωτάτο πώς μπορεί μια χώρα να λειτουργεί τόσο σχιζοφρενικά. Πέραν της νέας βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου τι άλλο υπάρχει που θα κέντριζε το ενδιαφέρον του βιβλιόφιλου καθηγητή; Σίγουρα θα ενδιαφερόταν να δει την Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη, Κυπριακή Βιβλιοθήκη ή όπως θέλετε να την ονομάσετε…

Καθώς θα περιδιάβαζε την παλιά πόλη θα προχωρούσε προς την οδό Κ. Παλαιολόγου εκεί στην παλιά πόλη και θα έβλεπε μια πινακίδα (πανάρχαια) που θα έγραφε Κυπριακή Βιβλιοθήκη. Το μεγάλο σοκ θα το πάθαινε όταν έβλεπε το εσωτερικό. Βεβαίως κάποιοι θα εξηγούσαν στον κ. Campbell ότι το κεφάλαιο Κυπριακή Βιβλιοθήκη αποτελεί θαυμάσιο παράδειγμα πολιτικής τακτικής μηδενισμού του πολιτισμού μιας χώρας. Θα μπορούσε να πει κάποιος στον ακαδημαϊκό από το Κέιμπριτζ ότι οι ρίζες της Κυπριακής Βιβλιοθήκης πηγαίνουν πίσω στο 1927 με τη δημιουργία της Δημόσιας Κυπριακής Βιβλιοθήκης που έγινε με πρωτοβουλία του συντοπίτη του, κυβερνήτη Σερ Ρόναλντ Στορς. Με τη διαφορά ότι δεν προωθήθηκε σε αντίθεση με το Κυπριακό Μουσείο που φρόντισαν οι Άγγλοι να κτίσουν για ευνόητους λόγους. Θα εξηγούσε στη συνέχεια στον κ. Campbell ότι με την ψήφιση του νόμου περί της Κυπριακής Δημόσιας Βιβλιοθήκης το 1968, όταν πια είχε δημιουργηθεί η Κυπριακή Δημοκρατία, η βιβλιοθήκη εντάχθηκε στη δικαιοδοσία του Υπουργείου Παιδείας και από το 1974 στεγάζεται, προσωρινά, στο κτήριο στην Παλιά Λευκωσία πάνω από την Τάφρο όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. Στο ενδιάμεσο μπορεί κανείς να εντοπίσει πολλές συζητήσεις που έγιναν για μια νέα σύγχρονη κυπριακή βιβλιοθήκη… Τα χρόνια πέρασαν και το 1987 ψηφίστηκε επιτέλους ο νόμος με τον οποίο δημιουργήθηκε η Κυπριακή Βιβλιοθήκη. Η κατάσταση δεν έχει αλλάξει από τότε. Το πρόβλημα παραμένει, και χρόνο με τον χρόνο γίνεται οξύτερο. Διάφορα σχέδια και ιδέες για νέα κτήρια ή διαμορφώσεις υπαρχόντων εγκαταλείφθηκαν στην πορεία και λόγω κόστους, αλλά και νέων, καλύτερων, υποτίθεται, λύσεων. Η οικονομική κρίση ήρθε, δυστυχώς, και πλάκωσε όποια σκέψη γινόταν που να αφορά το έργο αυτό.

Επειδή ο δήμαρχος Λευκωσίας και κάθε δήμαρχος της πρωτεύουσας καλείται να επιλύει τα πολλά μαζεμένα προβλήματα της πρωτεύουσας, θα πρέπει να βάλει στις προτεραιότητές του μια καθωσπρέπει βιβλιοθήκη. Γιατί είναι αυτονόητο ότι δεν μπορεί να υπάρξει ευρωπαϊκή πρωτεύουσα χωρίς βιβλιοθήκη. Όπως δεν μπορεί να περηφανεύεται μια κυβέρνηση ότι υλοποιεί προεκλογικές δεσμεύσεις στις οποίες δεν περιλαμβάνεται το κεφάλαιο «Βιβλιοθήκη».

Αν θυμάμαι καλά το Δημοτικό Θέατρο είχε μπει και αυτό στο τραπέζι ως ιδέα για μετατροπή του σε βιβλιοθήκη, όταν για πολλά χρόνια έχασκε στο κέντρο της πόλης με ανοικτή την οροφή και τους περαστικούς να θυμούνται κάθε φορά που περνούσαν από εκεί την 11η Ιουνίου 2008 όταν κατέρρευσε η στέγη και από τύχη δεν θρηνήσαμε θύματα. Πιστεύω ότι η πρόταση είχε γίνει για αντιπερισπασμό στην πρόταση της Βουλής που ήθελε το Δημοτικό Θέατρο για να καλύψει δικές της ανάγκες. Τελικά το Δημοτικό Θέατρο επιτέλους μετά από μια δεκαετία θα ξαναζωντανέψει ως χώρος εκδηλώσεων και παρουσίασης υψηλού επιπέδου παραγωγών. Τα όνειρα για μια καθωσπρέπει Κυπριακή Βιβλιοθήκη έχουν κάνει φτερά για άλλη μία φορά.

Άρθρο της Μαρίνας Σχίζα από την εφημ. Πολίτης, 18/3/2019 (δηλαδή πριν από πάνω από 1 χρόνο, αλλά... λες και γράφτηκε χθες...)

Κυπριακή Βιβλιοθήκη: διασφαλίστηκε το οικόπεδο - έναρξη εργασιών πότε;

Το νέο κτήριο της Κυπριακής Εθνικής Βιβλιοθήκης θα ανεγερθεί στον χώρο της Αρχιγραμματείας και συγκεκριμένα εντός ενός μεγάλου τεμαχίου γης το οποίο βρίσκεται παραπλεύρως του υπουργείου Εσωτερικών και σήμερα χρησιμοποιείται ως χώρος στάθμευσης. Λίγο παρακάτω, θα ανεγερθεί το νέο κτήριο της Βουλής για το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός για την επιλογή εργολάβου, με το διαθέσιμο κονδύλι να ανέρχεται στα €97,5 εκατομμύρια. 

Ο υπουργός Εσωτερικών, Νίκος Νουρής, απαντώντας σε ερώτηση του Γιώργου Περδίκη πληροφόρησε γραπτώς τη Βουλή με επιστολή του, ημερομηνίας 3/2/2020, ότι το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε, σε συνεδρία του, που πραγματοποιήθηκε στις 4/12/2019, την παραχώρηση τεμαχίου στον χώρο της Αρχιγραμματείας με σκοπό την ανέγερση κτηρίου για τη στέγαση της Κυπριακής Εθνικής Βιβλιοθήκης. «Η αίτηση για την εκχώρηση τμήματος κρατικής γης για ανέγερση Κυπριακής Εθνικής Βιβλιοθήκης έχει υποβληθεί εκ νέου στην αρμόδια Υπουργική Επιτροπή στις 25/10/2019 μετά από σχετικό αίτημα του υπουργού Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας. Το Υπουργικό Συμβούλιο στη συνεδρία του ημερομηνίας 4/12/2019 ενέκρινε την εκχώρηση προς τον γενικό διευθυντή του υπουργείου Παιδείας, μέρους της κρατικής γης, με αριθμό τεμαχίου 1303 της ενορίας Τρυπιώτου - Δήμου Λευκωσίας, για σκοπούς ανέγερσης κτηρίου για τη στέγαση της Κυπριακής Εθνικής Βιβλιοθήκης», αναφέρει στην επιστολή του ο κ. Νουρής. 

Ωστόσο, ο υπουργός απέφυγε να απαντήσει το δεύτερο σκέλος της κοινοβουλευτικής ερώτησης του κ. Περδίκη, το οποίο αφορούσε το χρονοδιάγραμμα ανέγερσης του κτηρίου, τις προϋπολογιζόμενες δαπάνες κ.ά. Αρμόδιος για να δώσει απαντήσεις επί του θέματος στη Βουλή είναι ο υπουργός Παιδείας, Πρόδρομος Προδρόμου. Πάντως, το συγκεκριμένο έργο δεν περιλαμβάνεται στα σημαντικά έργα που θα προωθηθούν κατά το τρέχον έτος όπως αυτά καταγράφονται στον κρατικό προϋπολογισμό του 2020 που ψήφισε η Βουλή, τον περασμένο Δεκέμβριο. 

Όπως μας λέχθηκε από το Τμήμα Κτηματολογίου, το κτήριο της Κυπριακής Εθνικής Βιβλιοθήκης θα ανεγερθεί εντός κρατικού τεμαχίου γης συνολικού εμβαδού 16.655 τ.μ. και εκτιμημένης αξίας €12 εκατ. σε τιμές 1/1/2018. Σημειώνεται, ότι το εν λόγω τεμάχιο εκτιμήθηκε σε αξίες 1/1/2013 για €25 εκατ. Το κτήριο της Κυπριακής Εθνικής Βιβλιοθήκης θα καταλαμβάνει εμβαδόν σχεδόν 3.000 τ.μ. Με βάση το τοπικό σχέδιο Λευκωσίας στη συγκεκριμένη περιοχή μπορούν να ανεγερθούν κτήρια μέχρι οκτώ ορόφων. Οι σύμβουλοι της Κυβέρνησης που ετοίμασαν μελέτη για αξιοποίηση των κρατικών «φιλέτων» γης πρότειναν την πώληση της γης που δεν αξιοποιήθηκε στην Αρχιγραμματεία με σκοπό την ανέγερση ξενοδοχείου πολυτελείας με χώρους στάθμευσης και υποδομές για συνέδρια. 

Η Κυπριακή Βιβλιοθήκη έχει τις ρίζες της στη δημιουργία της Κυπριακής Δημόσιας Βιβλιοθήκης, το 1927, από τη Βρετανική Αποικιακή Κυβέρνηση. Λειτούργησε κάτω από τον έλεγχο του Δήμου Λευκωσίας μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1950. Με τον περί Κυπριακής Δημόσιας Βιβλιοθήκης νόμο του 1968, η Βιβλιοθήκη περιήλθε στην αρμοδιότητα του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού και μετά το 1974 επέστρεψε στις αρχικές της εγκαταστάσεις στον προμαχώνα Ντ’ Αβίλα. Η Κυπριακή Εθνική Βιβλιοθήκη ιδρύθηκε με τον περί Κυπριακής Βιβλιοθήκης Νόμο του 1987 σύμφωνα με τον οποίον, η Κυπριακή Βιβλιοθήκη αποτελεί μιαν ανεξάρτητη υπηρεσία που υπάγεται κάτω από την άμεση αρμοδιότητα του υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού. Ο Νόμος προβλέπει τον διορισμό επταμελούς Επιτροπής, η οποία συμβουλεύει τον υπουργό και τον διευθυντή της Βιβλιοθήκης για διάφορα θέματα που αφορούν την ανάπτυξη και λειτουργία της Βιβλιοθήκης.

Κρατικό Αρχείο

Επίσης, ποσό €7,7 εκατ. θα διατεθεί το 2020 για την ολική ανακαίνιση και διαμόρφωση του ιστορικού κτηρίου της Αρχιγραμματείας που στεγάζει σήμερα τα κεντρικά γραφεία του υπουργείου Εσωτερικών με σκοπό τη μετακόμιση του Κρατικού Αρχείου. Τα κεντρικά γραφεία του υπουργείου Εσωτερικών θα μετακομίσουν, σύντομα, σε ενοικιαζόμενο κτήριο στην περιοχή Χίλτον. Η απόφαση για στέγαση του Κρατικού Αρχείου στο κτήριο της Αρχιγραμματείας λήφθηκε σε συνεδρία του Υπουργικού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στις 17/1/2019. Το διατηρητέο κτήριο διεκδικούσε και το υπουργείο Παιδείας για πολιτιστικές χρήσεις.

Άρθρο του Μιχάλη Χατζηστυλιανού από την εφ. Φιλελεύθερος, 6/2/2020

Το Υφυπουργείο Πολιτισμού, το νέο αρχαιολογικό μουσείο, που δεν ήλθαν, και η Κυπριακή Βιβλιοθήκη που δεν έχουμε

Του Απόστολου Κουρουπάκη, εφημ. Καθημερινή, 13/1/2020

Το 2019 έφυγε χωρίς να έχουμε σοβαρά πολιτιστικά ελλείμματα, άλλωστε συνηθίσαμε στην έλλειψη πολιτιστικού οράματος από πλευράς Πολιτείας, έτσι που αυτά που σε άλλες χώρες θεωρούνται αυτονόητα σε εμάς να φαντάζουν εξωπραγματικά και σχεδόν αχρείαστα, τα ξεχνάμε ή δεν ασχολούμαστε παρά επιφανειακά ή περιστασιακά.

Οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες έχουν προ πολλού εξαντλήσει τις δυνατότητές τους υπό τη σημερινή τους μορφή, με ένα Υφυπουργείο Πολιτισμού να καθίσταται αδήριτη ανάγκη. Φυσικά, δεν μιλάμε για απλή αλλαγή ονόματος στο κτήριο της οδού Ιφιγενείας, αλλά μια συνολική αλλαγή πλεύσης, για τη συγκρότηση εθνικής πολιτιστικής πολιτικής. Ας δούμε παρακάτω αυτά που προέκρινα ως τα σημαντικότερα (είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν πολλά ακόμα) και πώς κινούμαστε ως Πολιτεία και ως φορείς στον τομέα του πολιτισμού.

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ/ΑΡΧΕΙΑ – ΒΙΒΛΙΟ

Για το βιβλίο τα πράγματα το 2019 νομίζω πήγαν καλά στην Κύπρο. Κύπριοι συγγραφείς καταξιώνονται, ας μου επιτραπεί η λέξη, σε αναγνωστικά κοινά εκτός του νησιού, και δη στην Ελλάδα. Μην ξεγελιέστε, δεν είναι δεδομένη, ούτε εύκολη, ούτε αμελητέα η αναγνώριση ενός Κύπριου στην Ελλάδα. Το 2019 είδαμε ενδιαφέρουσες εκδόσεις για την ποίηση, το διήγημα και το μυθιστόρημα, με θεματικές που προχωρούν πέρα από το κυπριακό πρόβλημα, το πραξικόπημα, την εισβολή και την προσφυγιά. Διαθέτουμε κεφάλαιο στα γράμματα. Στον χώρο των βιβλιοθηκών, δυστυχώς, ανοικτή πληγή είναι η ανυπαρξία Εθνικής, Κρατικής, Κυπριακής, όπως θέλετε πείτε την, Βιβλιοθήκης. Οι παλινωδίες της περασμένης χρονιάς για το οικόπεδο όπου θα ανεγερθεί η νέα Κυπριακή Βιβλιοθήκη μαθαίνω ότι δεν θα επαναληφθούν το 2020 και ότι εντός του έτους θα έχουμε θετικές εξελίξεις. Ίδωμεν. Σχετικά δε με το Κρατικό Αρχείο γνωρίζετε ότι σχεδόν υπολειτουργεί, ενώ σε αυτό φυλάσσεται η ιστορία σχεδόν αυτού του τόπου; Καμιά φορά χαίρομαι που σπουδαία αρχεία των διάφορων υπηρεσιών παραμένουν σε ανήλιαγα υπόγεια… δεν θα άντεχα να ξέρω ότι υπάρχουν, αλλά ελλείψει χώρου, προσωπικού και οράματος είναι θεσμικά απροσπέλαστα. Γνωρίζετε, επίσης, ότι και το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών πνέει τα λοίσθια; Τι χρείαν έχουμε βέβαια από Κέντρα Έρευνας όταν έχουμε Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών και Γραμμάτων, ας έχουμε ακαδημαϊκούς, χρειάζονται για την έξωθεν καλή μαρτυρία. Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα είναι αυτό των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας. Χρειάζεται ο θεσμός να ανανεωθεί, να προχωρήσει παρακάτω, να αναπνεύσει. Η αλλαγή του τρόπου διεξαγωγής της τελετής απονομής των βραβείων θα ήταν μία καλή αρχή.

Για το 2020 η Πολιτεία οφείλει επιτέλους να εγκύψει σε δομικά πολιτιστικά ζητήματα και να βρει λύσεις σε χρονίζοντα προβλήματα, με ένα Υφυπουργείο δεν ξεμπερδεύουμε

ΝΕΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

Μπήκαμε στη νέα δεκαετία και ακόμη το νέο αρχαιολογικό μουσείο Λευκωσίας βρίσκεσαι σε τεχνικές και τεχνοκρατικές διαδικασίες, με την αποπεράτωσή του να έχει οριστεί μεν για το 2022, και με το προεδρικό ενδιαφέρον να είναι έντονο. Το έργο προκηρύχθηκε εν χορδαίς και τυμπάνοις το 2016, το αρχιτεκτονικό γραφείο της Θεώνης Ξάνθη βραβεύτηκε για τη δουλειά του, αλλά ακόμη το έργο δεν έχει αρχίσει, παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες. Οπωσδήποτε οι δυσκολίες που υπάρχουν για ένα τέτοιο έργο είναι πάρα πολλές και πέρα των τεχνικών ζητημάτων αυτά που μάλλον είναι πραγματικά Γολγοθάς είναι οι γραφειοκρατικές διαδικασίες. Η ανάγκη ύπαρξης σύγχρονου αρχαιολογικού μουσείου είναι εκ των ων ουκ άνευ για την Κύπρο και δη τη Λευκωσία ως πρωτεύουσα ενός κράτους που σέβεται τον πολιτισμό του και την ιστορία του. Αναμένουμε περισσότερα για το 2020, τόσο από το Τμήμα Αρχαιοτήτων όσο και από το Τμήμα Δημοσίων Έργων. Πεδίον δόξης λαμπρόν και για τον νέο υπουργό Συγκοινωνιών και Έργων κ. Γιάννη Καρούσο, δεν χρειάζεται να το κάνουμε και Λούβρο, πάντως!

ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΠΑΘΗ

Θα ξεκινήσω με το καλό μουσειακό κλείσιμο του 2019, το Δημοτικό Μουσείο Χαρακτικής Χαμπή. Ένα μουσείο που κατά το εμπνευστή του, τον χαράκτη Χαμπή, φέρνει την τέχνη της χαρακτικής στη χώρα. Ελπίζω ο Δήμος, ο οποίος στάθηκε αρωγός στο όραμα του Χαμπή, να συνεχίσει να στηρίζει το μουσείο, αλλά και παρόμοιες προσπάθειες. Στα άλλα μουσειακά νέα για το 2020 ελπίζουμε ότι τα Αρχαιολογικά Μουσεία Πάφου και Λάρνακας, που παραμένουν κλειστά εδώ και κάμποσα χρόνια, το 2020 θα βρουν το φλουρί στην πίτα του Τμήματος Αρχαιοτήτων και άλλων υηρεσιών μπας και δουν επισκέπτες. Το ότι είναι κλειστά δεν φαίνεται να απασχολεί και πολύ κόσμο, μόνο ο δήμαρχος Πάφου κατά καιρούς επισημαίνει το ζήτημα της Πάφου, αλλά ουδέν γίγνεται. Μάλλον και ο τουρισμός μας δεν έχει ως προορισμό τα μουσεία… Από την άλλη άμα τη αφίξει του 2020 ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος από αέρος και διά του Τύπου, και ουχί από άμβωνος –ευτυχώς κιόλας– είπε το θα διεκδικήσει αυτό που του ανήκει από το Εθνολογικό Μουσείο – Οικία Χατζηγεωργάκη Κορνέσιου και ότι θα μετατρέψει σε μουσεία τον πρώτο όροφο της παλαιάς Αρχιεπισκοπής (έδρα της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών) και τον ναό του Αγίου Ιωάννη (καθεδρικός) και τον ναό του Αγίου Αντωνίου. Το δε Εθνολογικό θα το κάνει εκκλησιαστικό, δηλώνοντας άραγε ότι το έθνος είναι η Εκκλησία, θέλει ρόλο Εθνάρχη; Ο μακαριότατος για κάποιον λόγο ξεχνά ότι στο Ίδρυμα Μακαρίου Γ΄, του λεγόμενου και εθνάρχη, λειτουργεί Βυζαντινό Μουσείο, το οποίο χρήζει βελτιώσεων και που φιλοξενεί σημαντικότατα εκθέματα. Άρα τι χρείαν έχομεν από νέα μουσεία και αποκαθηλώσεως άλλων; Τι εκθέματα θα μπουν σε ακόμα τρία μουσεία. Λεφτά και εκθέματα φαίνεται ότι υπάρχουν, μα και όραμα κρυφό εθναρχικό.

ΠΛΑΤΕΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Το γεφύρι της Άρτας να ήταν θα είχαμε καταφέρει να το τελειώσουμε… η πλατεία Ελευθερίας, όμως, κρατά χαρακτήρα και ο Δήμος Λευκωσίας ανά διαστήματα κρατάει ζωντανό το ενδιαφέρον των πολιτών για τον par excellence δημόσιο χώρο της πόλης. Τεχνικές αστοχίες, γραφειοκρατικά ζητήματα και άλλα πολλά δημιουργούν ένα θολό τοπίο σχετικά με την περιώνυμη πλατεία Ελευθερίας, η οποία αποπερατώνεται σταδιακά με αποτέλεσμα ό,τι ήταν νέο χθες, μετά από λίγο να γίνεται παλιό και κάτι καινούργιο να προστίθεται στη συνέχεια. Το 2020 βρήκε την πλατεία λίγο περισσότερο έτοιμη, αλλά όχι πλήρως λειτουργική και σε καμία περίπτωσή –κατά την κρίση μου τουλάχιστον– ως το έργο εκείνο που κόβει την ανάσα, εκτός και αν είσαι πουλί πετούμενο και τη βλέπεις από ψηλά. Οι ενετικές οχυρώσεις χάθηκαν στο απέραντο… λευκό και στον σύγχρονο σχεδιασμό, όταν σε άλλες πόλεις και χώρες βρίσκουν τρόπους να αναδείξουν το αστικό παρελθόν τους. Ας αναμένουμε, όμως, την πλήρως τελειωμένη πλατεία Ελευθερίας το 2020, γιατί εν συνόλω μπορούμε να δούμε κάτι άλλο.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

Δυστυχώς, πολλά τα ζητήματα που αφορούν την Παλιά Πόλη της Λευκωσίας, μα και άλλων ιστορικών οικιστικών πυρήνων. Με οτιδήποτε παλιό κινούμαστε σε λογικές των αρχών του 20ού αιώνα, όταν οι άρχοντες των πόλεων θεωρούσαν ότι τα παλαιά κέντρα των πόλεων, τα τείχη κτλ. ήταν «μεσαίωνας», έπνιγαν τις πόλεις, μόλυναν την πόλη τα ρυπαρά καλντερίμια. Η Παλιά Πόλη ειδικά της Λευκωσίας έχει ανάγκη από σειρά διαρθρωτικών παρεμβάσεων, η κατάρα της διχοτόμησης, η αδιαφορία της Πολιτείας, η αδυναμία, θεσμική και τεχνική, του Δήμου Λευκωσίας δεν μπορούν να αντισταθμιστούν από το έργο της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά, είναι άλλος ο ρόλος της. Η Πύλη Αμμοχώστου παραμένει κλειστή, όταν ο Πεδιαίος, ο Πιθκιάς, ξεχείλισε το 2018, μπαίνουμε στο 2020 και η δεν ακούσαμε το «άρατε, πύλας». Ενδιαφέρουσες οι αναπλάσεις στα ιστορικά κέντρα της Λάρνακας, πέριξ του Αγίου Λαζάρου και της περιοχής του Κάστρου, ήπιες αλλά ουσιαστικές οι εκεί παρεμβάσεις, αναδεικνύοντας το ιδιαίτερο της περιοχής. Στην Πάφο, επίσης, οι παρεμβάσεις είναι ενδιαφέρουσες και φαίνεται ότι οι εργασίες αναστυλώσεων για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα Πάφος 2017 είχαν και συνέχεια. Στη Λεμεσό η περιοχή του Κάστρου και το ιστορικό κέντρο της πόλης ασφυκτιούν… το παραλιακό μέτωπο της πόλης, ως Ντουμπάι ορθώνει τείχος στο παρελθόν… δείχνοντας αυτάρεσκα ένα δυστοπικό μέλλον, και οι ελάχιστοι γυρνούν την πλάτη στην πόλη όλη.

ΘΕΑΤΡΟ

Δυστυχώς, με την εκπνοή του 2019, ο θεατρικός κόσμος τέθηκε σε συναγερμό, μετά την απόφαση –προσωρινή ευτυχώς– του ΘΟΚ να παγώσει τις χορηγίες από το Πρόγραμμα Θυμέλη, εξαιτίας της δικαστικής μάχης με την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Ευτυχώς, τα χρήματα τελικά δόθηκαν και αναμένουμε τα σπουδαία περί τον Μάιο του 2020. Το θέατρο, ωστόσο, στην Κύπρο εδώ και δέκα περίπου χρόνια διαγράφει μία εξαιρετικά δημιουργική πορεία. Νέες θεατρικές ομάδες δημιουργήθηκαν, πολλές/οί νέες/οι ηθοποιοί ανέβηκαν στο σανίδι, καθώς και σκηνοθέτριες και σκηνοθέτες πήραν στα χέρια τους έργα και συγγραφείς και έδειξαν τι μπορούν να κάνουν. Με ενδιαφέρον παρακολουθεί κανείς την πρόσληψη του αρχαίου δράματος και του κλασικού θεάτρου –άλλοτε επιτυχημένα άλλοτε όχι. Υπάρχει έντονος ο πειραματισμός και αυτό είναι κάτι που με ενδιαφέρει, όταν μάλιστα γίνεται για να υποδειχθεί ότι ίσως μπορούμε να πάμε παρακάτω τα πράγματα. Ευχαριστήθηκα αυτά τα χρόνια μικρές, ανεξάρτητες παραγωγές και ατομικές δουλειές που δείχνουν ρωμαλεότητα και αποφασιστικότητα για τα θεατρικά πράγματα και ότι τελικά η τέχνη είναι προσωπική υπόθεση και όχι δημόσια υποχρέωση. Είναι ανάγκη το 2020 να δει σοβαρά και ο ΘΟΚ και η Πολιτεία πώς το Θυμέλη θα είναι ένα εργαλείο που θα εξυπηρετεί το θέατρο, τους ανθρώπους του και το κοινό και όχι τις μωροφιλοδοξίες κανενός. Το σχολικό και ερασιτεχνικό θέατρο νιώθω ότι προχωρούν καλώς και αυτό είναι ελπιδοφόρο. Σημαντικά θα προσέθετε στο θεατρικό τοπίο και Κρατική Δραματική Σχολή, με αυστηρούς όρους εισδοχής και υψηλά στάνταρτ διδασκαλίας. Πολύ ενδιαφέρουσα είναι και η πορεία του Διεθνούς Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος, το οποίο και το 2019 φιλοξένησε ενδιαφέρουσες παραστάσεις αρχαίου θεάτρου. Η ενίσχυσή του έτι περαιτέρω είναι επιβεβλημένη, καθώς και η σύνδεσή του με το ευρύτερο θεατρικό γίγνεσθαι της χώρας. Θα έβλεπα τη συνεργασία του ΘΟΚ με το Φεστιβάλ, και ας μην πάμε και μια χρονιά στην Επίδαυρο. Σημαντική προσθήκη είναι και το ανακαινισμένο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας, που παραδόθηκε τον Ιούνιο του 2019. Ήδη φιλοξένησε το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λευκωσίας και θα ήθελα να μη γίνει πολυχώρος εκδηλώσεων διά παν βαλάντιο και πάσα οικογένεια επιχειρηματική ή μη.

ΜΟΥΣΙΚΗ-ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Το 2019 άφησε την Κύπρο μουσικά σε καλό δρόμο. Καινούργιες δουλειές από νέους καλλιτέχνες και νέες καλλιτέχνιδες δηλώνουν πως το πεντάγραμμο δεν έχει τόπο και δεν έχει πατρίδα. Πολύ καλές φωνές με σπουδές πολλές φορές σε σπουδαία πανεπιστήμια του εξωτερικού επιστρέφουν στην Κύπρο και την επιλέγουν ως βάση τους για να κάνουν ωραία πράγματα. Άλλοι δε παραμένουν στο εξωτερικό ή επιλέγουν να ζήσουν εκτός του νησιού και από τις χώρες δραστηριοποίησής τους γίνονται άξιοι πρεσβευτές της Κύπρου. Δεν θα διακινδυνεύσω να αναφερθώ σε ονόματα, διότι είναι σίγουρο ότι θα ξεχάσω κάποιους και θα αδικήσω άλλους γιατί δεν τους γνωρίζω. Όσον αφορά τα Φεστιβάλ που διοργανώνονται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες κυρίως αυτά τα τελευταία χρόνια έχουν διακυμάνσεις, που μοιάζουν τροχιοδεικτικές για το πού κινείται και το κοινό. Ο Φέγγαρος, το The Afrobanana Festival, το Windcraft Music Fest., το ΑγλανJazz είναι μόνο μερικά από τα καλοκαιρινά φεστιβάλ που κάνουν τις θερινές ημέρες του νησιού πιο δροσερές. Μουσικά για το 2020 αυτό που θα ήθελα να δω είναι περισσότερα πράγματα στο κομμάτι της παραδοσιακής μουσικής, όχι όμως φολκλορικά, επειδή γνωρίζω ότι υπάρχουν νέα παιδιά εκεί έξω που μπορούν να κάνουν πολλά και σπουδαία, αλλά και μεγαλύτερους που έχουν πολλά να διδάξουν. Σημαντικός και ο ρόλος της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου και της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων, οι οποίοι είναι οργανισμοι με ενδιαφέρουσες δραστηριότητες και φαίνεται ότι μπορούν να δώσουν περισσότερα.

ΧΟΡΟΣ – ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ

Η τέχνη της Τερψιχόρης στην Κύπρο, ο χορός, επίσης, τα τελευταία χρόνια έχει σημαντική άνοδο, όπως και η περφόρμανς. Διάφορα φεστιβάλ σε Λευκωσία και Λεμεσό, όπως το Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού, οι συνεργασίες της Στέγης Χορού των δύο πόλεων με διεθνείς φορείς, καθώς και με νέες και νέους δημιουργούς ανεβάζουν τον πήχη της τέχνης. Ακόμα και ο πειραματισμός και η καλλιτεχνική ενδοσκόπηση και περιχαράκωση, που παρατηρείται, έχει την αξία του και το ενδιαφέρον του, ωστόσο θεωρώ ότι είναι σημαντικό οι κατοικούντες την Ιερουσαλήμ του χορού να καταλαβαίνουν ότι και η εκπαίδευση του κοινού είναι πολύ σημαντικό πράγμα. Εκ των ων ουκ άνευ για τον χορό είναι εξαιρετικής σημασίας η ανανέωση του νόμου που ρυθμίζει τα του χορού και τον Οκτώβριο του 2019 ήλθε στην επικαιρότητα, μετά την πρόταση παρωδία του ΔΗΣΥ για ρύθμιση των ωραρίων για τα μαθήματα χορού για νέους… Στην ατζέντα θα πρέπει να τεθεί επιτακτικά ο τρόπος λειτουργίας των Σχολών Χορού και η βελτίωση και εκσυγχρονισμός των προνοιών του σχετικού νόμου.

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Κινηματογραφικά νομίζω ότι έχουμε δρόμο να διανύσουμε, αλλά στην εξίσωση βάζω πάντοτε και τον παράγοντα μέγεθος. Δεν είναι εύκολο να γίνουμε κινηματογραφικά μεγαθήρια. Μπορούμε, όμως, και αυτό το έχουμε δείξει, να κάνουμε πολύ καλά πράγματα και στα κινηματογραφικά σαλόνια να μην καθίσουμε στην άκρη του τραπεζιού, όπως τον Πίτερ Σέλερς στην ταινία «Το πάρτι». Είναι σημαντικό ότι στον τομέα του κινηματογράφου έχουμε σημαντικά κινηματογραφικά φεστιβάλ, Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Κύπρου, Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Κύπρου, το Φεστιβάλ «Εικόνες και Όψεις του Εναλλακτικού Κινηματογράφου», βοηθούν ικανοποιητικά στην καλλιέργεια κινηματογραφικής κουλτούρας. Δημιουργούς και καλούς κινηματογραφιστές έχουμε πολλούς/ές στην Κύπρο, ταλέντο δεν μας λείπει, αυτό είναι σίγουρο. Ελπίζω το κράτος το 2020 να αναπτύξει συγκροτημένη κινηματογραφική πολιτική και να αναδείξει την Κύπρο, τουλάχιστον, ως κινηματογραφικό προορισμό. Όχι, όμως, με κινήσεις τύπου διάττοντος αστέρος. Η Μάλτα, το Μαρόκο, ακόμη και η Ελλάδα, έχουν κάνει σημαντικότατα βήματα σε αυτό το κομμάτι, χωρίς τυμπανοκρουσίες. Η Κύπρος είναι γεμάτη προκλήσεις και ένα ρεπεράζ στα ενδότερά της θα έμοιαζε θείο δώρο για πολλούς παραγωγούς. Η κρατική ενίσχυση του κινηματογράφου και της ανάπτυξης του θα πρέπει να αναθεωρηθεί και να εγκύψουν όλοι, ακόμη και ένα Θυμέλη για το σινεμά δεν θα ήταν άσχημη ιδέα, όταν μάλιστα μπορείς να εντοπίσεις και τις κακοτοπιές και να τις αποφύγεις.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Το 2019 στα εικαστικά προχωρήσαμε όπως κάθε χρονιά τα τελευταία χρόνια, αν εξαιρέσει κάποιος τη λειτουργία του ανακαινισμένου ΣΠΕΛ, παραρτήματος της Κρατικής Πινακοθήκης Σύγχρονης Τέχνης, που ελπίζω να καταστεί πόλος έλξης και γενεσιουργός αιτία για πολλά και σπουδαία. Η Επιθυμώ να δω από τους καλλιτέχνες/ιδες πώς αλληλοεπιδρούν με την Κύπρο και τον αστικό ιστό της. Πώς αφομοιώνουν τα διεθνή και τοπικά δρώμενα. Οι εκπρόσωποι της σύγχρονης τέχνης στην Κύπρο θα πρέπει να αρχίσουν να γίνονται ελκυστικά εξωστρεφείς, να έχουν οπωσδήποτε κεντρόφυγες τάσεις. Νιώθω ότι πολλές εικαστικές δουλειές ξεκινούν με τη διάθεση συνομιλίας με τον θεατή και τους προβληματισμούς του καλλιτέχνη, αλλά στο τέλος καταλήγουν έργα με κεντρομόλο διάθεση και ροπή. Το 2020 θα ήθελα να δω μία πιο εξωστρεφή Κρατική Πινακοθήκη, να μάθει και ο κόσμος ότι υπάρχει βασικά… και επιτέλους μια κυπριακή αποστολή στην Μπιενάλε της Βενετίας χωρίς γκρίνιες, ίντριγκες και με αποτύπωμα μετά τη λήξη της κάθε περιόδου.

Το 2020 ας πάρουμε 20!

Εκτός από νέα χρονιά, η φετινή είναι και αρχή καινούργιας δεκαετίας, άρα θα ήταν ενδιαφέρον να εκπονούσε η Δημοκρατία δεκαετές πολιτιστικό πλάνο. Η Βουλή των Αντιπροσώπων αντί των παράπλευρων βουλών και λοιπών αστειοτήτων να συγκροτούσε μία διακοινοβουλευτική επιτροπή πολιτισμού, η οποία θα μελετούσε εις βάθος και σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών και τους θεσμικούς πολιτιστικούς φορείς τι χρειάζεται να γίνει νομοθετικά στον τομέα του πολιτισμού και πώς η Βουλή μπορεί έμπρακτα να βοηθήσει. Θα ήθελα το 2020 επιτέλους να γίνει πραγματικότητα το Υφυπουργείο Πολιτισμού, όχι όμως μονάχα ως αποτέλεσμα προεκλογικής δέσμευσης και τσάτρα-πάτρα, αλλά συγκροτημένα, μελετημένα, αλλιώς να μην το κάνουν. Είμαστε μικρός τόπος και η πολιτιστική αποκέντρωση είναι σχετικά εύκολη υπόθεση. Η επαρχία Αμμοχώστου και η Λάρνακα δέχονται συγκριτικά με τη Λευκωσία και τη Λεμεσό σχεδόν μηδαμινές πολιτιστικές δονήσεις. Η Πάφος μοιάζει να μην έχει κεφαλαιοποιήσει όσα κέρδισε ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης και είναι σχεδόν πολιτιστικά απομονωμένη. Οι ορεινές κοινότητες ενώ διαθέτουν πολιτιστικούς θησαυρούς μοιάζει να έχουν μείνει στη σούβλα και στα εποχιακά φεστιβάλ προϊόντων… άρα ο νέος επίτροπος Ορεινών Κοινοτήτων και πρώην υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού έχει κάποιο σχετικό στόχο; Προΐστατο για κάποια χρόνια των Πολιτιστικών Υπηρεσιών, κάτι θα έμαθε, δεν μπορεί. Η Εκκλησία της Κύπρου και το κράτος επιτέλους θα πρέπει να συνεννοηθούν για τα εκκλησιαστικά μουσεία, τους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς, για όσα αντικείμενα πλέον είναι μουσειακά αντικείμενα και όχι λειτουργικά, για το πώς και πότε απαλλοτριώνονται χωράφια και οικόπεδα και πότε ένα κτήριο λαϊκής ή μη αρχιτεκτονικής προστατεύεται. Ας γίνει το 2020 μια αρχή που έχει αργήσει εδώ και κάποια χρόνια.

Αναμένεται το «πράσινο φως» από το Υπουργικό για τη χωροθέτηση νέου κτηρίου Κυπριακής Βιβλιοθήκης

Στον φυτεμένο με γρασίδι χώρο πίσω από το κτίσμα που σήμερα στεγάζει μέρος του Υπουργείου Εσωτερικών, αναμένεται να ανεγερθεί η Κυπριακή Βιβλιοθήκη, εάν εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο σχετική πρόταση της Διυπουργικής Επιτροπής για τη διάθεση κρατικής γης.

Η εξ υπουργών Επιτροπή -την οποία αποτελούν οι υπουργοί Εσωτερικών, Ενέργειας, Μεταφορών και Γεωργίας- αποφάσισε σε συνεδρίασή της στις 25 Οκτωβρίου να εκχωρήσει το εν λόγω τεμάχιο, που εφάπτεται της λεωφόρου Βύρωνος, για την ανέγερση της πολυπόθητης Κυπριακής Βιβλιοθήκης.

Σύμφωνα με τον Υπουργό Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας, Κώστα Χαμπιαούρη, η πρόταση θα τεθεί ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου για έγκριση μέχρι το τέλος του μήνα.

«Μόλις δοθεί το ‘ναι’, είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε», δήλωσε στο «Π» ο υπεύθυνος του Κλάδου Βιβλιοθηκών στις Πολιτιστικές Υπηρεσίες, Δημήτρης Νικολάου. Ο κ. Νικολάου ανέφερε ότι στους σχεδιασμούς για την ανέγερση της Βιβλιοθήκης προβλέπεται κτήριο με εμβαδόν 5000 τ.μ., με δύο υπόγεια και τέσσερις ορόφους.

Στο Υπουργείο, πάντως, όλοι εμφανίζονται αισιόδοξοι μεν αλλά συγκρατημένα, καθώς δεν είναι η πρώτη φορά που «ανάβει το πράσινο φως» για τη Βιβλιοθήκη, για να… σβήσει και να προσγειώσει τις ελπίδες όσων επιθυμούν μια Κρατική Βιβλιοθήκη για τη χώρα μας.

Εφημ. Πολίτης, 7/11/2019

Η διυπουργική επιτροπή ενέκρινε την εκχώρηση του οικοπέδου επί της λεωφόρου Βύρωνος.

Τη μεταβίβαση του οικοπέδου που είχε οριστεί επί της λεωφόρου Βύρωνος για την ανέγερση της νέας Κυπριακής Εθνικής Βιβλιοθήκης αποφάσισε η διυπουργική επιτροπή για τη διάθεση της κρατικής γης, στη συνεδρία της στις 25 Οκτωβρίου. Η σχετική απόφαση παραπέμφθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο που θα κληθεί σε μια από τις επόμενες συνεδρίες του να επικυρώσει την απόφαση για τιτλοποίηση του τεμαχίου αυτού για λογαριασμό του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού και να ανοίξει έτσι οριστικά τον δρόμο για την οριστική επίλυση του χρονίζοντος ζητήματος της αναβάθμισης της Κυπριακής Βιβλιοθήκης.

 ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

• Επιστροφή στο παρόν: Προς μια Εθνική Βιβλιοθήκη
• Να ξεχάσουμε τη νέα Κυπριακή Βιβλιοθήκη

Η απόφαση συνιστά μια θετική εξέλιξη, δεδομένης της κωλυσιεργίας που είχε σημειωθεί το προηγούμενο διάστημα που απειλούσε να δυναμιτίσει ακόμη μια προσπάθεια για τη δημιουργία νέου κτηρίου για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη.

Υπενθυμίζεται ότι στο εν λόγω τεμάχιο 3.000 τ.μ. με πρόσοψη στη λεωφόρο Βύρωνος μαζί με το μικρό κτήριο που ανακαινίστηκε πριν μερικά χρόνια ο σχεδιασμός προβλέπει την ανέγερση κτηρίου βιβλιοθήκης με συνολικό εμβαδόν 6000 τ.μ. με τη σχετική πρόταση προς το Τμήμα Προγραμματισμού να μιλά για τέσσερις υπέργειους και δύο υπόγειους ορόφους. Μάλιστα, στον προϋπολογισμό του ΥΠΠ υπάρχει πρόβλεψη κονδυλίου για να ξεκινήσουν τα προκαταρκτικά σχέδια και η προετοιμασία της διαδικασίας προσφορών για τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό.

  Γιώργος Σαββινίδης   Εφ. Φιλελεύθερος 07 Νοεμβρίου 2019